Sel ve Su Baskınında Araç, Ev ve İşyeri Zararları: Haklarınız ve Yol Haritası

Giriş

Sel ve su baskınında uğradığınız zararı geri almanın iki ana yolu vardır: poliçenizde sel teminatı varsa sigorta şirketi, zarar altyapı eksikliğinden doğduysa ilgili kamu idaresi. Hangi yolu seçerseniz seçin, ilk günlerde attığınız adımlar ve kaçırmamanız gereken süreler sonucu belirler.

Son yıllarda kısa sürede düşen yoğun yağışlar İzmir, İstanbul ve pek çok kentte alt geçitleri, caddeleri, bodrum katları ve otoparkları sular altında bırakıyor. Su çeken motorlar, ıslanan beyaz eşyalar, bozulan işyeri stokları çoğu zaman "doğal afet, kimse sorumlu değil" denilerek kabullenilir. Oysa hukuk, zararın kimin üzerinde kalacağını ayrıntılı biçimde düzenler.

Bu rehberde sırasıyla şunları bulacaksınız:

• Sel sonrası ilk 48 saatte neler yapılmalı, neler yapılmamalı
• Kaskonuz varsa tazminat süreci, bildirim süresi ve şirket ödemezse yapılacaklar
• Kaskonuz yoksa belediye, su ve kanalizasyon idaresi veya DSİ gibi idarelere karşı "hizmet kusuru" nedeniyle tazminat
• Davayı kazandıran deliller ve idarelerin "olağanüstü yağış" savunması
• Ev ve işyeri zararları, kiracı ile ev sahibi arasındaki durum
• Yargıtay ve Danıştay kararlarından örnek olaylar, süre tablosu ve sık sorulan sorular

Rehber genel bilgilendirme amaçlıdır. Her olayın koşulları farklıdır ve özellikle süreler hak kaybına yol açabileceği için somut durumunuz için bir avukattan destek almanız önerilir.

Sel Sonrası İlk 48 Saat: Yapılacaklar ve Yapılmayacaklar

İlk 48 saatin en önemli kuralı şudur: su almış aracı çalıştırmayın ve zararı, nedeniyle birlikte belgeleyin. Sonradan açılacak her başvuru ve dava, bu saatlerde topladığınız delillere dayanır.

Aracınız su aldıysa

1. Kontağı açmayın, marşa basmayın. Motorun içine giren su, çalıştırıldığında pistonlara ve kollara zarar verir. Buna "su çekme" denir ve hasarı katlar.
2. Aracı çekiciyle servise götürün. Kaskonuz varsa çekiciyi sigorta şirketinin yol yardım hattından isteyin. Böylece olay şirketin kaydına da geçer.
3. Aracı sudan çıkarmak için itmeyin, sürmeyin. Can güvenliğiniz her şeyden önce gelir.

Bu konu yalnızca teknik değil, hukuki bir sorundur. Türk Ticaret Kanunu'nun 1448. maddesine göre sigortalı, zararın artmasını önlemek için imkânlar ölçüsünde önlem almakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğe aykırılık sigortacı aleyhine bir durum yaratmışsa, kusurun ağırlığına göre tazminattan indirim yapılır.

Örnek olay: Bir sürücü yoğun yağmurda suya girip aracı stop edince, ertesi gün yeniden çalıştırıp kullanmaya devam ediyor. Bir hafta sonra motor tamamen arızalanıyor. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, sürücünün aracı yeniden çalıştırarak hasarın artmasına sebep olup olmadığının TTK 1448 çerçevesinde ayrıca incelenmesi gerektiğini belirterek eksik incelemeyle verilen kararı bozdu (E. 2016/15594, K. 2017/8131). Sonuç: aracı çalıştırmak, tazminatın bir kısmını kaybetme riski doğurur.

Zararı belgeleyin

• Fotoğraf ve video çekin: Suyun yüksekliğini, aracın veya eşyanın sudaki halini, sokak tabelasını ve konumu gösterecek şekilde. Telefonunuzun tarih ve konum bilgisi açık olsun.
• Nedeni de belgeleyin: Tıkalı rögar, çökmüş mazgal, taşan dere, bakımsız kanal, yağmur suyu hattının olmadığı bir çukur varsa ayrıca fotoğraflayın. İdareye karşı açılacak davada en değerli delil budur.
• Tutanak isteyin: İtfaiye, AFAD, zabıta, polis veya muhtarlık olay yerindeyse tutanak ya da olay kaydı talep edin. Olay yerine gelmedilerse yazılı başvuru yaparak kayıt oluşturun.
• Tanıkların iletişim bilgilerini alın: Komşular, esnaf, aynı noktada aracı zarar gören diğer sürücüler.
• Haberleri ve sosyal medya kayıtlarını saklayın: Aynı gün aynı noktada yaşanan su baskınını gösteren haber ve görüntülerin bağlantılarını ve ekran görüntülerini kaydedin.
• Masraf belgelerini toplayın: Çekici, servis, temizlik, kurutma, ikame araç ve konaklama faturaları.

Ev ve işyerinde

• Elektriği sigortadan kesin, ıslak cihazları çalıştırmayın.
• Zarar gören eşyayı eksper veya bilirkişi görmeden atmayın. Atmanız zorunluysa önce ayrıntılı fotoğraf ve video çekin, mümkünse tanık bulundurun.
• Stok, fatura ve demirbaş listelerinizi kurtarın; işyerinde zararın miktarını bunlarla ispat edeceksiniz.

Bunları yapmayın

• Su almış aracı çalıştırmak
• Sigortaya bildirimi "nasılsa öderler" diye ertelemek
• Belgelemeden onarıma başlamak veya hasarlı eşyayı atmak
• İdareye karşı haklarınızı düşünmeden, sigorta şirketiyle yetersiz bir tutar için "ibraname" imzalamak

Kaskonuz Varsa: Sigorta Şirketinden Tazminat

Kasko sel zararını ancak poliçede "sel ve su baskını" teminatı varsa karşılar; bu teminat varsa hasarı rizikoyu öğrendiğiniz tarihten itibaren en geç 5 iş günü içinde sigortacıya bildirmeniz gerekir. Zorunlu trafik sigortası ise kendi aracınızdaki sel hasarını hiçbir durumda karşılamaz.

1. Poliçenizde sel teminatı var mı?

Kara Taşıtları Kasko Sigortası Genel Şartları'nda sel ve su baskını, temel teminatlar arasında değil, ek sözleşmeyle (prim ilavesiyle) teminata eklenebilecek riskler arasında sayılır. Bu nedenle "kaskom var" demek tek başına yeterli değildir.

• Dar kasko: Temel risklerin yalnızca bir kısmını kapsar; sel teminatı genellikle yoktur.
• Kasko / Genişletilmiş kasko: Sel teminatı poliçeye eklenip eklenmediğine göre değişir.
• Tam kasko: Ek sözleşmeyle teminata alınabilecek tüm riskleri, dolayısıyla seli de kapsar.

Poliçenizin teminat tablosunda "Sel ve Su Baskını" ibaresini arayın. Ayrıca muafiyet (sizin üstlendiğiniz kısım) olup olmadığına bakın.

2. Bildirim süresi: 5 iş günü

Genel Şartlar'a göre sigortalı, rizikonun gerçekleştiğini öğrendiği tarihten itibaren en geç beş iş günü içinde sigortacıya bildirimde bulunmakla yükümlüdür. Bildirimi yazılı ya da kayıt altına alınan bir kanaldan (çağrı merkezi, mobil uygulama, e-posta) yapın ve dosya numarasını saklayın.

Süreyi kaçırırsanız haklarınız kaybolmaz. TTK 1446/2'ye göre bildirimin yapılmaması veya geç yapılması ancak ödenecek tazminatta artışa neden olmuşsa, kusurun ağırlığına göre indirim yapılır. Sigortacı olayı zaten başka yoldan öğrenmişse (örneğin çekiciyi kendi yol yardım hattı göndermişse) bu indirimi de isteyemez. Yine de en güvenli yol süreye uymaktır.

3. Eksper ve hasar tespiti

Sigortalı, eksperi serbestçe atama hakkına sahiptir. Eksper raporunda hasarın sebebinin "sel ve su baskını" olarak açıkça yazılmasına dikkat edin. Raporda "aracın sürücü tarafından suya sokulması" ya da "kullanım hatası" gibi ifadeler varsa itiraz edin.

4. Ödeme süresi

TTK 1427'ye göre tazminat, gerekli belgelerin verilmesi ve araştırmanın bitmesiyle, her hâlde ihbardan 45 gün sonra muaccel olur. Muaccel olduğu anda sigortacı ihtara gerek olmadan temerrüde düşer ve faiz işlemeye başlar. Araştırma ihbardan itibaren 3 ay içinde bitmezse, sigortacı tespit edilecek hasarın en az yüzde ellisini avans olarak ödemek zorundadır.

5. Şirket ödemezse veya eksik öderse

• Sigorta Tahkim Komisyonu: Önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılır. Şirket olumsuz cevap verir veya süresinde cevap vermezse Komisyon'a başvurulabilir. Mahkemeye göre daha hızlı ve masrafı düşüktür.
• Mahkeme: Kasko uyuşmazlıklarında dava, tüketici işlemi niteliğindeyse tüketici mahkemesinde, ticari araçlarda asliye ticaret mahkemesinde görülür. Tüketici uyuşmazlıklarında dava öncesi arabuluculuk şartı bulunabileceğini de unutmayın.
• Zamanaşımı: TTK 1420'ye göre sigorta sözleşmesinden doğan istemler alacağın muaccel olduğu tarihten itibaren 2 yıl, her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren 6 yıl içinde zamanaşımına uğrar.

Örnek olaylar

Park halindeki araç, yetersiz mazgal: Meyilli yolların kesiştiği bir noktada park edilen araç, aşırı yağmurda mazgalın yetersiz kalması ve suyun hızla akması nedeniyle su alıp çalışmaz hale geliyor. Sigorta şirketi, sürücünün camları açık bıraktığını ileri sürerek ödemeyi reddediyor. Mahkeme, camların açık bırakıldığına dair bir bulgu olmadığını, poliçenin sel ve su baskını teminatı içerdiğini belirterek şirketi sorumlu tutuyor ve itirazın iptaline karar veriyor (Yargıtay 17. HD, E. 2014/8291, K. 2014/8530 sayılı kararına konu olay).

Motor su çekti: Su baskınına maruz kalan aracın motorunda hasar oluşuyor. Şirket, ikinci hasarın aracın stop ettikten sonra zorlanmasından kaynaklandığını ve teminat dışı olduğunu savunuyor. Uyuşmazlık Hakem Heyeti, bilirkişi raporuyla hasarın motorun su çekmesinden doğduğunu ve teminat kapsamında olduğunu tespit ederek hasar onarım bedelinin faiziyle ödenmesine karar veriyor (Yargıtay 4. HD, E. 2021/25364, K. 2023/3318 sayılı kararına konu olay).

Doğru davranış ödüllendirilir: Seyir halindeyken yoğun yağmurda arıza yapan aracın sürücüsü yol yardımını arıyor ve kendisine aracı çalıştırmadan servise aldırması söyleniyor. Sürücü bu talimata uyuyor ve araç çekiciyle servise götürülüyor (Yargıtay 17. HD, E. 2015/1997, K. 2015/10427 sayılı kararına konu olay). Bu tür davranış, şirketin "hasarı sigortalı artırdı" savunmasını baştan ortadan kaldırır.

İbraname imzalamadan önce

Şirket size teklif ettiği tutarın karşılığında "başkaca hiçbir talebim yoktur" içerikli bir ibraname imzalatabilir. Tutar gerçek hasarı ve değer kaybını karşılamıyorsa, imzalamadan önce mutlaka hukuki destek alın.

Kaskonuz Yoksa: İdareye Karşı "Hizmet Kusuru" Nedeniyle Tazminat

Zarar yetersiz yağmur suyu altyapısından, tıkalı rögar ve kanallardan, eksik yapılmış menfezden ya da ıslah edilmemiş dereden kaynaklandıysa, sorumlu idareden tazminat isteyebilirsiniz. Bunun için önce idareye yazılı başvuru zorunludur; ardından idare mahkemesinde tam yargı davası açılır.

Hukuki dayanak

Anayasa'nın 125. maddesine göre idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür. Danıştay hizmet kusurunu, bir kamu hizmetinin kuruluşunda veya işleyişinde aksaklık ve bozukluk olarak tanımlar. Yağmur suyunun toplanıp uzaklaştırılması bir kamu hizmetidir; bu hizmet hiç kurulmamışsa, yetersiz kurulmuşsa ya da bakımı yapılmıyorsa hizmet kusuru söz konusu olur.

Kaskonuz olsa bile bu yol önemlidir. Kasko ödemesini yapan sigorta şirketi, ödediği tutarı kusurlu idareden rücuen talep edebilir. Kaskonun karşılamadığı kısım (muafiyet, değer kaybı, ikame araç gideri) için ise siz doğrudan idareye başvurabilirsiniz.

Hangi idareye başvurulur?

Sorumlu idare, zarara yol açan altyapının kime ait olduğuna göre belirlenir. Birden fazla idare birlikte sorumlu olabilir; şüphe varsa başvuruyu hepsine birden yapmak hak kaybını önler.

• Yağmur suyu ve kanalizasyon hattı, rögar, mazgal: Büyükşehirlerde su ve kanalizasyon idaresi (İzmir'de İZSU, İstanbul'da İSKİ)
• Cadde, bulvar, alt geçit, yol drenajı: Yolun bağlı olduğu belediye (büyükşehir veya ilçe)
• Dere taşkını, dere ıslahı, taşkın koruma: DSİ ve/veya ilgili belediye
• Devlet ve il yollarındaki menfez ve hendekler: Karayolları Genel Müdürlüğü
• Demiryolu altındaki geçitler ve menfezler: İlgili demiryolu idaresi ve yerel yönetim

Adım adım süreç

1. İdareye yazılı başvuru: İYUK 13'e göre, zarara yol açan eylemi öğrendiğiniz tarihten itibaren 1 yıl, her hâlde eylem tarihinden itibaren 5 yıl içinde ilgili idareye başvurarak zararınızın ödenmesini istemelisiniz. Başvuruda olayı, tarihi, yeri, zararın miktarını ve delillerinizi açıkça belirtin. Bu başvuru yapılmadan doğrudan dava açılamaz.
2. İdarenin cevabını bekleyin: İdare 30 gün içinde cevap vermezse talebiniz reddedilmiş sayılır.
3. Dava açın: Açık ret kararının tebliğinden ya da 30 günlük sürenin dolmasından itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde tam yargı davası açılır.
4. Yetkili mahkeme: İYUK 36'ya göre zarar idarenin bir hizmetinden veya eyleminden doğmuşsa, hizmetin görüldüğü veya eylemin yapıldığı yer idare mahkemesi yetkilidir. Örneğin Bayraklı'daki bir alt geçitte oluşan zarar için İzmir İdare Mahkemeleri.
5. Bilirkişi incelemesi: Mahkeme genellikle inşaat, hidroloji veya harita mühendisi bilirkişilerden kusur ve zarar raporu alır.

Neler istenebilir?

• Aracın veya eşyanın onarım bedeli, onarılamıyorsa piyasa değeri
• Araçta değer kaybı
• Çekici, servis, kurutma ve temizlik giderleri
• Kullanılamadığı süre için ikame araç veya kira gideri
• İşyerlerinde bozulan stok, demirbaş ve belgelenebilen kazanç kaybı
• Yaşanan ağır olaylarda manevi tazminat
• Tespit giderleri ve yasal faiz

Örnek olaylar

Taşan rögar, işyeri bodrumu: Şiddetli yağışta işyerinin arka cephesindeki rögar taşıyor, su bodrum kattaki teşhir ürünlerine zarar veriyor. İlk derece mahkemesi, zararın nedeni resmi bir tutanakla belgelenmediği için davayı reddediyor. Danıştay ise sigorta eksperinin raporunun hukuken geçerli delil olduğunu, idarenin bakımın yapıldığını söylemekten öte başka bir sebep ortaya koymadığını belirterek kararı bozuyor ve tazminata hükmedilmesi gerektiğine karar veriyor (Danıştay 8. Daire, E. 2011/2237, K. 2011/2623).

Bakımsız menfez, iki idare birlikte sorumlu: Daralan ve içi çalı, dal, bitkiyle dolmuş bir menfez dere suyunu tahliye edemiyor ve işyerini sel basıyor. Danıştay, menfezi hatalı yapan Karayolları Genel Müdürlüğü ile bakım ve temizliğini yapmayan belediyenin müteselsilen kusurlu olduğu tespitine dayanan kararı inceliyor (Danıştay 10. Daire, E. 2020/4141, K. 2024/6055). Müteselsil sorumlulukta zararın tamamını idarelerden herhangi birinden isteyebilirsiniz.

"Doğal afet" yazısı yetmez: İdare mahkemesi, Meteoroloji'nin yağışın doğal afet sayılabileceği yönündeki cevabına dayanarak olayı mücbir sebep kabul ediyor ve davayı reddediyor. Danıştay, bilirkişi raporunda tıkanan menfezlerin, korunmayan dere yatağının ve yetersiz göz sayısının sele yol açtığının tespit edildiğini, bu etkenlerin zarara katkısı belirlenmeden sırf Meteoroloji yazısıyla karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirtiyor (Danıştay 10. Daire, E. 2022/3247, K. 2024/4274).

Kusur paylaştırılıyor: Bir dere taşkınında bilirkişi, dere içindeki su geçişini engelleyen malzemeleri temizlemeyen DSİ'yi %50, yol yapımında tahliye kanallarını yarım bırakan Karayolları'nı %50 kusurlu, zarar görenleri ise kusursuz buluyor (Danıştay 10. Daire, E. 2023/185, K. 2024/4089 sayılı kararına konu olay).

Yol kotu ve yetersiz geçiş: Dere kollarından gelen yağmur suları, yol kotunun yüksek olması ve altyapı geçişinin yetersiz kalması nedeniyle bir fidanlığı basıyor. İdare mahkemesi bilirkişi raporlarına dayanarak 1.360.800 TL maddi tazminata hükmediyor (Danıştay 8. Daire, E. 2023/5218, K. 2025/4271 sayılı kararında özetlenen ilk derece kararı).

Delil ve İspat: Davayı Ne Kazandırır?

Sel davalarında sonucu belirleyen soru şudur: zarar yalnızca yağmurdan mı, yoksa idarenin eksik veya bakımsız altyapısından mı doğdu? Bu sorunun cevabını delil tespiti, bilirkişi raporu ve olay anına ait belgeler verir.

Delil tespiti

Sel izleri birkaç gün içinde kaybolur, rögarlar temizlenir, hasarlı eşyalar atılır. Bu nedenle dava açmadan önce sulh hukuk mahkemesinden delil tespiti istemek çok değerlidir (HMK 400 vd.). Mahkeme bir bilirkişiyle olay yerinde keşif yaparak hem zararın miktarını hem de nedenini kayıt altına alır.

Örnek olay: Kanal taşması nedeniyle tarlası su basan bir kişi önce sulh hukuk mahkemesinde delil tespiti yaptırıyor. İdare mahkemesi, tespit giderleri dahil toplam zararın ödenmesine, tespit giderinin delil tespitinin istendiği tarihten itibaren yasal faiziyle birlikte ödenmesine hükmediyor (Danıştay 10. Daire, E. 2022/316, K. 2022/4513 sayılı kararına konu ilk derece kararı).

Örnek olay: Seralarını su basan bir üretici, aynı gün sulh hukuk mahkemesinde tespit davası açıyor. Keşifte bilirkişi, toplam 2300 milimetrelik borulardan gelen yağmur suyunun tek bir 800'lük boruyla tahliye edilmeye çalışıldığını, diğer tahliye yerlerinin kapatıldığını raporluyor (Danıştay 8. Daire, E. 2019/7192, K. 2020/3937 sayılı kararına konu olay). Bu tür teknik tespit, sonradan açılan davanın temelini oluşturur.

İşe yarayan deliller

• Olay anına ait fotoğraf ve videolar (tarih ve konum bilgisiyle)
• Tıkalı rögar, çökmüş mazgal, dolu menfez fotoğrafları
• Sigorta eksper raporu (Danıştay, eksper raporlarını hukuken geçerli delil olarak kabul ediyor)
• İtfaiye, AFAD, zabıta, polis tutanakları
• Aynı noktada daha önce yaşanmış su baskınlarını gösteren haberler, şikâyet dilekçeleri, CİMER başvuruları
• Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nden alınacak yağış miktarı verileri
• Tanık beyanları
• Fatura, servis raporu, değer kaybı raporu

Aynı noktanın tekrar su basması özellikle güçlü bir delildir. Bir alt geçit her yağışta doluyorsa, idare bu riski biliyor demektir ve "öngörülemeyen olağanüstü yağış" savunması zayıflar.

İdarenin "olağanüstü yağış" savunması

İdareler bu davalarda neredeyse her zaman yağışın olağanüstü olduğunu, olayın mücbir sebep sayılması gerektiğini savunur. Mücbir sebep gerçekten kabul edilirse idare ile zarar arasındaki illiyet bağı kesilir ve tazminat sorumluluğu doğmaz.

Danıştay bu konuda dengeli bir çizgi izler:

• Yağış o yerde ve o mevsimde beklenebilir bir düzeydeyse mücbir sebep sayılmaz. Bir kararda bilirkişi, uzun yıllık ölçümlere göre aynı aya ait yağışın daha önce 10 kez aşıldığını, dolayısıyla kanalın bu yağışa göre boyutlandırılması gerektiğini tespit etmiş; Danıştay da idarenin hizmet kusurunun açık olduğunu belirtmiştir (Danıştay 10. Daire, E. 2015/1183, K. 2020/5760).
• Meteoroloji'nin "doğal afet" yazısı tek başına yeterli değildir. Altyapı eksikliklerinin zarara katkısı ayrıca belirlenmelidir (Danıştay 10. Daire, E. 2022/3247, K. 2024/4274).
• Ancak gerçekten aşırı bir yağışta altyapının kusuru yoksa dava reddedilir. Baraj kapaklarının açılmasından sonra yaşanan bir su baskınında bilirkişi, asıl etkenin aşırı yağış, zemin nemi ve deniz seviyesinin yükselmesi olduğunu, tahliye menfezlerinin bu koşullarda yüksek kapasiteyle çalışmasının mümkün olmadığını tespit etmiş; ret kararı oy çokluğuyla onanmıştır (Danıştay 10. Daire, E. 2021/3813, K. 2024/3852).

Bu son karar şunu gösteriyor: her sel davası kazanılmaz. Davayı açmadan önce elinizdeki delillerin altyapı kusurunu gösterip göstermediğini bir avukatla değerlendirmeniz, hem zaman hem masraf açısından önemlidir.

Ev ve İşyeri Zararları

Ev ve işyerinde de mantık aynıdır: önce konut veya işyeri sigortanızda sel teminatı olup olmadığına bakın, altyapı kusuru varsa idareye başvurun. Zorunlu deprem sigortası (DASK) sel zararını karşılamaz.

DASK seli karşılar mı?

Hayır. DASK yalnızca deprem ve depremin doğrudan yol açtığı yangın, infilak, tsunami ve yer kayması zararlarını, üstelik yalnızca binayı teminat altına alır. Eşyanız ve sel zararı için ayrı bir konut sigortası gerekir.

Konut ve işyeri sigortası

Konut ve işyeri poliçelerinde sel ve su baskını, kaskoda olduğu gibi çoğunlukla ek teminat olarak verilir. Poliçenizde şunlara bakın:

• "Sel ve su baskını" teminatı var mı, bina ve eşya için ayrı ayrı mı yazılmış?
• Muafiyet ve limit ne kadar?
• Bodrum ve zemin kattaki eşya için özel bir kısıtlama var mı?
• İşyerlerinde "kâr kaybı" veya "iş durması" ek teminatı var mı?

Bildirim, eksper ve zamanaşımı kuralları kasko bölümünde anlattıklarımızla aynıdır (TTK 1420, 1427, 1446, 1448).

Kiracı ile ev sahibi arasında

• Eşya kiracınındır, sigortası da. Ev sahibinin konut sigortası genellikle binayı ve kendi eşyasını kapsar; kiracının eşyası için kiracının ayrı bir poliçe yaptırması gerekir.
• Bina kusurlu ise ev sahibi sorumlu olabilir. Kiraya veren, kiralananı sözleşme süresince kullanıma elverişli halde bulundurmakla yükümlüdür (TBK 301). Bozuk yağmur oluğu, tıkalı bina gideri, yapılmayan su yalıtımı gibi bina kusurları suyun içeri girmesine yol açtıysa, kiracı ayıbın giderilmesini, kira bedelinden indirim ve zararının tazminini isteyebilir (TBK 305-307).
• Ev oturulamaz hale geldiyse kiracı ev sahibine durumu yazılı olarak bildirmeli, onarım için makul bir süre vermelidir. Ağır durumlarda sözleşmenin feshi gündeme gelebilir.

Varsayımsal örnek: Zemin kattaki dairede oturan kiracının evini, bina önündeki tıkalı yağmur gideri nedeniyle su basıyor. Gider binanın kendi tesisatıysa kiracı ev sahibine; sokaktaki kamu kanalıysa su ve kanalizasyon idaresine başvurur. Hangisi olduğu belirsizse ikisine birden yazılı bildirim yapmak en güvenli yoldur.

Apartmanlarda ortak alanlar

Bodrum, kapalı otopark, sığınak, yağmur olukları ve bina drenajı ortak alandır. Bu alanların bakımı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamında yönetimin ve kat maliklerinin sorumluluğundadır.

• Otoparktaki araçlar su aldıysa önce bina yönetimine yazılı bildirim yapın ve zararı birlikte tutanağa bağlayın.
• Su sokaktan, kamu altyapısından geliyorsa yönetim adına ve maliklerin her biri adına idareye başvuru yapılabilir.
• Binanın ortak alanları için bir "bina sigortası" yaptırılmışsa, sel teminatını kontrol edin.

Varsayımsal örnek: Kapalı otoparkı su basan bir sitede, otopark rampası önündeki ızgaralı kanalın yıllardır temizlenmediği anlaşılıyor. Kanal sitenin parselindeyse sorumluluk site yönetimindedir; kamu yolundaysa ilgili belediye veya su idaresidir. Bilirkişi, suyun hangi noktadan ve neden girdiğini tespit ederek sorumluyu belirler.

İşyerleri için ek notlar

• Stok listesi, alış faturaları ve envanter kayıtları, zararın miktarını ispatlamanın en güçlü yoludur.
• İşyerinin kapalı kaldığı günlerdeki kazanç kaybını, önceki dönemlerin hasılat kayıtlarıyla belgeleyin.
• Çalışanların afet nedeniyle işe gelememesi, İş Kanunu'nda "zorlayıcı sebep" olarak ayrıca düzenlenmiştir; bu konuda ayrı bir değerlendirme gerekir.

Özel Durumlar

Aracın seyir halindeyken zarar görmesi, can kaybı ve sigorta şirketinin rücu hakkı gibi durumlarda yol haritası değişebilir.

Seyir halindeyken su dolu alt geçide girilmesi

Karayolları Trafik Kanunu'nun 110. maddesine göre bu Kanun'dan doğan sorumluluk davaları adli yargıda görülür. Uyuşmazlık Mahkemesi, karayolunda meydana gelen ve idarenin kusuruna dayanan kazalarda farklı yönlerde kararlar vermiştir: bazı olaylarda davanın adli yargıda (E. 2021/249, K. 2021/272), bazılarında idari yargıda (E. 2021/145, K. 2021/209; E. 2021/287, K. 2021/320) görülmesi gerektiğine hükmetmiştir.

Park halindeki aracın sel suyuna gömülmesi bir "trafik kazası" değildir ve kural olarak idari yargıda hizmet kusuru davası konusu olur. Seyir halindeki araçlarda ise görevli yargı yerini olayın özelliklerine göre belirlemek gerekir. İYUK 13/2 burada önemli bir güvence sağlar: görevsiz adli yargıda açılan davanın görev yönünden reddi halinde, idari yargıda açılacak davada idareye önceden başvuru şartı aranmaz.

Sürücünün kendi kusuru

Uyarılara ve dolu olduğu açıkça görülen bir alt geçide girmek, sürücü yönünden "müterafik kusur" sayılabilir. Bu durumda tazminat tamamen reddedilmez, ancak kusur oranında indirilebilir (TBK 52). Aynı şekilde kaskoda da sigortalının hasarın artmasına katkısı indirim sebebidir (TTK 1448).

Can kaybı ve yaralanma

Selde hayatını kaybeden kişinin yakınları, sorumlu idareye karşı destekten yoksun kalma ve manevi tazminat davası açabilir. Yaralanmalarda tedavi giderleri, iş göremezlik zararı ve manevi tazminat istenebilir. Ağır ihmal varsa ayrıca ceza soruşturması gündeme gelebilir. Bu dosyalarda süreler ve muhataplar daha karmaşık olduğundan mutlaka hukuki destek alınmalıdır.

Sigorta şirketinin rücu hakkı

Kasko veya konut sigortası zararınızı ödediğinde, ödediği tutar kadar sizin idareye karşı haklarınıza halef olur ve bu tutarı kusurlu idareden geri ister. Bu nedenle sigortadan tazminat aldıktan sonra idareyle ödenen kısım için ayrıca anlaşma yapmayın; kalan zararınız (muafiyet, değer kaybı, ikame araç gibi) için ise kendi başvurunuzu yapabilirsiniz.

Süre Tablosu ve Kontrol Listesi

En kritik süreler kasko bildirimi için 5 iş günü ve idareye başvuru için zararı öğrenmeden itibaren 1 yıldır.

• Kasko / konut sigortasına bildirim: Rizikoyu öğrenmeden itibaren en geç 5 iş günü (Kasko Genel Şartları, TTK 1446)
• Sigortacının ödeme yükümlülüğü: İhbardan itibaren en geç 45 gün (TTK 1427)
• Sigorta alacağında zamanaşımı: Muacceliyetten 2 yıl, her hâlde rizikodan 6 yıl (TTK 1420)
• İdareye yazılı başvuru: Öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde olaydan 5 yıl (İYUK 13)
• İdarenin cevap süresi: 30 gün, cevap yoksa ret sayılır (İYUK 10, 13)
• İdare mahkemesinde dava: Ret veya 30 günün bitiminden itibaren 60 gün (İYUK 7, 13)

Kontrol listesi

• Aracı çalıştırmadım, çekiciyle servise götürdüm
• Su seviyesini, konumu ve saati gösteren fotoğraf ve video çektim
• Tıkalı rögar, mazgal veya menfezi fotoğrafladım
• Tutanak veya resmi kayıt aldım, tanık bilgilerini not ettim
• Poliçemde sel teminatı olup olmadığını kontrol ettim
• Sigortaya 5 iş günü içinde bildirim yaptım, dosya numarasını sakladım
• Gerekirse sulh hukuk mahkemesinden delil tespiti istedim
• Sorumlu idareye 1 yıl içinde yazılı başvuru yaptım
• Tüm fatura ve masraf belgelerini sakladım

Sık Sorulan Sorular

Kaskom yok ama zorunlu trafik sigortam var. Sel zararımı karşılar mı?

Hayır. Zorunlu trafik sigortası yalnızca aracınızın başkalarına verdiği zararı karşılar. Kendi aracınızdaki sel zararı için kasko (sel teminatlı) gerekir; yoksa idareye karşı hizmet kusuru yolu değerlendirilir.

5 iş günü geçti. Kasko artık hiç ödemez mi?

Öder. Geç bildirim ancak zararı artırdıysa kusurun ağırlığına göre indirim sebebidir (TTK 1446). Yine de vakit kaybetmeden bildirim yapın.

Meteoroloji sarı veya turuncu kodlu uyarı vermişti. Bu, belediyeyi sorumluluktan kurtarır mı?

Tek başına kurtarmaz. Önceden yapılan uyarı, yağışın öngörülebilir olduğunu da gösterir. İdarenin altyapıyı bu yağışa uygun kurması ve bakımını yapması beklenir. Danıştay, Meteoroloji'nin "doğal afet" yazısına dayanarak verilen ret kararını bozmuştur (E. 2022/3247, K. 2024/4274).

Kasko zararımı ödedi. Belediyeye ayrıca başvurabilir miyim?

Ödenen kısmı sigorta şirketi idareden rücuen ister. Kaskonun karşılamadığı muafiyet, değer kaybı, ikame araç gibi kalemler için siz başvurabilirsiniz.

Aracımı uyarılara rağmen su dolu yola soktum. Hiç tazminat alamaz mıyım?

Alabilirsiniz, ancak kendi kusurunuz oranında tazminat indirilebilir. Kaskoda da hasarı artırmanız indirim sebebidir.

İdareye başvuru için avukat şart mı?

Şart değildir; başvuruyu kendiniz de yapabilirsiniz. Ancak başvurunun içeriği, doğru idarenin seçilmesi, delil tespiti ve süreler davanın sonucunu doğrudan etkiler.

Evimin bodrumunu su bastı ama ev kira. Kime başvurmalıyım?

Kendi eşyanız için önce kendi konut sigortanıza, bina kusuru varsa ev sahibine, kamu altyapısı kaynaklıysa ilgili idareye başvurursunuz. Kaynak belirsizse hepsine yazılı bildirim yapın.

Hasarlı eşyalarımı atmam gerekiyor. Delil kaybolur mu?

Atmadan önce ayrıntılı fotoğraf ve video çekin, mümkünse tanık bulundurun, eksper incelemesini bekleyin. Daha sağlam bir yol, sulh hukuk mahkemesinden delil tespiti istemektir.

Sonuç

Sel zararı çoğu zaman kader değildir. Sel teminatlı bir poliçeniz varsa 5 iş günü içinde bildirim yaparak sigortadan; zarar yetersiz veya bakımsız altyapıdan doğduysa 1 yıl içinde idareye başvurarak kamu idaresinden tazminat alabilirsiniz. Her iki yolda da başarının anahtarı, ilk günlerde toplanan delillerdir.

Kaynaklar

• 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, m. 125
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, m. 7, 10, 13, 36
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu, m. 1420, 1427, 1446, 1448
• 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, m. 30
• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, m. 110
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 52, 301, 305-307
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, m. 400 vd.
• Kara Taşıtları Kasko Sigortası Genel Şartları
• Danıştay 8. Daire, E. 2011/2237, K. 2011/2623; E. 2019/7192, K. 2020/3937; E. 2023/5218, K. 2025/4271
• Danıştay 10. Daire, E. 2015/1183, K. 2020/5760; E. 2022/316, K. 2022/4513; E. 2021/3813, K. 2024/3852; E. 2023/185, K. 2024/4089; E. 2022/3247, K. 2024/4274; E. 2020/4141, K. 2024/6055
• Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2021/25364, K. 2023/3318
• Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2014/8291, K. 2014/8530; E. 2015/1997, K. 2015/10427; E. 2016/15594, K. 2017/8131
• Uyuşmazlık Mahkemesi, E. 2021/145, K. 2021/209; E. 2021/249, K. 2021/272; E. 2021/287, K. 2021/320