<!–
/* Style Definitions */
p.MsoNormal, li.MsoNormal, div.MsoNormal
{mso-style-unhide:no;
mso-style-qformat:yes;
mso-style-parent:””;
margin:0cm;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:12.0pt;
font-family:”Aptos”,sans-serif;
mso-ascii-font-family:Aptos;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-fareast-font-family:Aptos;
mso-fareast-theme-font:minor-latin;
mso-hansi-font-family:Aptos;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;
mso-bidi-font-family:”Times New Roman”;
mso-bidi-theme-font:minor-bidi;
mso-font-kerning:1.0pt;
mso-ligatures:standardcontextual;
mso-fareast-language:EN-US;}
h2
{mso-style-priority:9;
mso-style-qformat:yes;
mso-style-link:”Başlık 2 Char”;
mso-style-next:Normal;
margin-top:8.0pt;
margin-right:0cm;
margin-bottom:4.0pt;
margin-left:0cm;
mso-pagination:widow-orphan lines-together;
page-break-after:avoid;
mso-outline-level:2;
font-size:16.0pt;
font-family:”Aptos Display”,sans-serif;
mso-ascii-font-family:”Aptos Display”;
mso-ascii-theme-font:major-latin;
mso-fareast-font-family:”Times New Roman”;
mso-fareast-theme-font:major-fareast;
mso-hansi-font-family:”Aptos Display”;
mso-hansi-theme-font:major-latin;
mso-bidi-font-family:”Times New Roman”;
mso-bidi-theme-font:major-bidi;
color:#0F4761;
mso-themecolor:accent1;
mso-themeshade:191;
mso-font-kerning:1.0pt;
mso-ligatures:standardcontextual;
mso-fareast-language:EN-US;
font-weight:normal;}
h3
{mso-style-priority:9;
mso-style-qformat:yes;
mso-style-link:”Başlık 3 Char”;
mso-style-next:Normal;
margin-top:8.0pt;
margin-right:0cm;
margin-bottom:4.0pt;
margin-left:0cm;
mso-pagination:widow-orphan lines-together;
page-break-after:avoid;
mso-outline-level:3;
font-size:14.0pt;
font-family:”Aptos”,sans-serif;
mso-ascii-font-family:Aptos;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-fareast-font-family:”Times New Roman”;
mso-fareast-theme-font:major-fareast;
mso-hansi-font-family:Aptos;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;
mso-bidi-font-family:”Times New Roman”;
mso-bidi-theme-font:major-bidi;
color:#0F4761;
mso-themecolor:accent1;
mso-themeshade:191;
mso-font-kerning:1.0pt;
mso-ligatures:standardcontextual;
mso-fareast-language:EN-US;
font-weight:normal;}
p
{mso-style-priority:99;
mso-margin-top-alt:auto;
margin-right:0cm;
mso-margin-bottom-alt:auto;
margin-left:0cm;
mso-pagination:widow-orphan;
font-size:12.0pt;
font-family:”Times New Roman”,serif;
mso-fareast-font-family:”Times New Roman”;}
span.Balk2Char
{mso-style-name:”Başlık 2 Char”;
mso-style-priority:9;
mso-style-unhide:no;
mso-style-locked:yes;
mso-style-link:”Başlık 2″;
mso-ansi-font-size:16.0pt;
mso-bidi-font-size:16.0pt;
font-family:”Aptos Display”,sans-serif;
mso-ascii-font-family:”Aptos Display”;
mso-ascii-theme-font:major-latin;
mso-fareast-font-family:”Times New Roman”;
mso-fareast-theme-font:major-fareast;
mso-hansi-font-family:”Aptos Display”;
mso-hansi-theme-font:major-latin;
mso-bidi-font-family:”Times New Roman”;
mso-bidi-theme-font:major-bidi;
color:#0F4761;
mso-themecolor:accent1;
mso-themeshade:191;}
span.Balk3Char
{mso-style-name:”Başlık 3 Char”;
mso-style-priority:9;
mso-style-unhide:no;
mso-style-locked:yes;
mso-style-link:”Başlık 3″;
mso-ansi-font-size:14.0pt;
mso-bidi-font-size:14.0pt;
font-family:”Times New Roman”,serif;
mso-fareast-font-family:”Times New Roman”;
mso-fareast-theme-font:major-fareast;
mso-bidi-font-family:”Times New Roman”;
mso-bidi-theme-font:major-bidi;
color:#0F4761;
mso-themecolor:accent1;
mso-themeshade:191;}
.MsoChpDefault
{mso-style-type:export-only;
mso-default-props:yes;
font-family:”Aptos”,sans-serif;
mso-ascii-font-family:Aptos;
mso-ascii-theme-font:minor-latin;
mso-fareast-font-family:Aptos;
mso-fareast-theme-font:minor-latin;
mso-hansi-font-family:Aptos;
mso-hansi-theme-font:minor-latin;
mso-bidi-font-family:”Times New Roman”;
mso-bidi-theme-font:minor-bidi;
mso-fareast-language:EN-US;}
@page WordSection1
{size:612.0pt 792.0pt;
margin:70.85pt 70.85pt 70.85pt 70.85pt;
mso-header-margin:35.4pt;
mso-footer-margin:35.4pt;
mso-paper-source:0;}
div.WordSection1
{page:WordSection1;}
/* List Definitions */
@list l0
{mso-list-id:36396308;
mso-list-template-ids:896416484;}
@list l0:level1
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:36.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Symbol;}
@list l0:level2
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:o;
mso-level-tab-stop:72.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:”Courier New”;
mso-bidi-font-family:”Times New Roman”;}
@list l0:level3
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:108.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l0:level4
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:144.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l0:level5
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:180.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l0:level6
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:216.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l0:level7
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:252.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l0:level8
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:288.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l0:level9
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:324.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l1
{mso-list-id:592083358;
mso-list-template-ids:-588060932;}
@list l1:level1
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:36.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Symbol;}
@list l1:level2
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:o;
mso-level-tab-stop:72.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:”Courier New”;
mso-bidi-font-family:”Times New Roman”;}
@list l1:level3
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:108.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l1:level4
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:144.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l1:level5
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:180.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l1:level6
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:216.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l1:level7
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:252.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l1:level8
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:288.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l1:level9
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:324.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l2
{mso-list-id:936717203;
mso-list-template-ids:-1328890534;}
@list l3
{mso-list-id:1652177543;
mso-list-template-ids:468104300;}
@list l3:level1
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:36.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Symbol;}
@list l3:level2
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:o;
mso-level-tab-stop:72.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:”Courier New”;
mso-bidi-font-family:”Times New Roman”;}
@list l3:level3
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:108.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l3:level4
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:144.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l3:level5
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:180.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l3:level6
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:216.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l3:level7
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:252.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l3:level8
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:288.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l3:level9
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:324.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l4
{mso-list-id:1956330078;
mso-list-template-ids:-1046823258;}
@list l4:level1
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:36.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Symbol;}
@list l4:level2
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:o;
mso-level-tab-stop:72.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:”Courier New”;
mso-bidi-font-family:”Times New Roman”;}
@list l4:level3
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:108.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l4:level4
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:144.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l4:level5
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:180.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l4:level6
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:216.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l4:level7
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:252.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l4:level8
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:288.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
@list l4:level9
{mso-level-number-format:bullet;
mso-level-text:;
mso-level-tab-stop:324.0pt;
mso-level-number-position:left;
text-indent:-18.0pt;
mso-ansi-font-size:10.0pt;
font-family:Wingdings;}
–>
Günlük hayatta ev kiralarken, araba alırken, düğün salonu tutarken veya kuaför randevusu alırken sıkça karşımıza çıkan “kapora”, hukuk dünyasında aslında sandığımızdan çok daha farklı kurallara tabidir. Peki, vazgeçtiğinizde kaporanız gerçekten “yanar” mı? Yoksa bu, işletmelerin sizi caydırmak için kullandığı bir şehir efsanesi mi?
Bu yazıda, Türk Borçlar Kanunu (TBK) ve Yargıtay’ın emsal kararları ışığında kaporanın hukuki niteliğini ve geri alım süreçlerini inceledik.
1. Kaporanın Hukuki Adı: “Pey Akçesi” mi, “Cayma Parası” mı?
Kaporanın iade edilip edilmeyeceği, paranın hangi amaçla verildiğine göre değişir. Türk Borçlar Kanunu (TBK) madde 177’ye göre hukukumuzda asıl olan **”Pey Akçesi”**dir.
- Pey Akçesi (Bağlanma Parası): Sözleşmenin yapıldığına kanıt olarak verilen paradır. Aksi kararlaştırılmadıkça, kapora bir “cayma tazminatı” değildir. Yani sözleşme iptal olduğunda, hizmet alınmadıysa bu para iade edilmelidir.
- Cayma Parası (Vazgeçme Tazminatı): Eğer sözleşmede “Taraflardan biri vazgeçerse kapora yanar” veya “Satıcı vazgeçerse iki katını öder” gibi açık bir hüküm varsa (TBK m.178), bu para cayma parasıdır. Ancak bu durumun sözleşmede açıkça yazması gerekir.
Özetle: Sözleşmenizde “cayma parasıdır” yazmıyorsa, verdiğiniz para sadece ön ödemedir ve hizmet almazsanız geri alabilirsiniz.
2. Düğün Salonu ve Organizasyon İptallerinde Durum
Düğün salonu sözleşmeleri “Tüketici İşlemi” sayıldığından tüketici lehine yorumlanır. Yargıtay ve yerel mahkemeler, iptalin ne zaman yapıldığına ve mücbir sebeplere (pandemi, hastalık vb.) büyük önem verir.
A. Kaporanın İade Edildiği Durumlar
- Erken İptal: Organizasyona makul bir süre kala (örneğin 6 ay önce) yapılan iptallerde, işletme o tarihi başkasına satabileceği için kaporanın tamamı iade edilmelidir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi ve Bölge Adliye Mahkemeleri bu yönde kararlar vermiştir.
- Nişan Bozulması: Yargıtay, nişanlılığın sona ermesi gibi durumlarda, hizmetin ifasının imkansızlaşması nedeniyle ödenen kaporanın geri alınabileceğine hükmetmiştir.
- Mücbir Sebepler: Pandemi veya beklenmedik hallerde, sözleşmede “iade edilmez” yazsa bile hakkaniyet gereği kaporanın iadesine veya kesintili iadesine karar verilebilmektedir.
B. Kaporanın “Yandığı” (Kesinti Yapıldığı) Durumlar
Sözleşmede iptal sürelerine göre kademeli cezai şartlar (örneğin “son 30 gün kala iptalde %50 kesilir” gibi) varsa ve iptal son anda keyfi olarak yapıldıysa, mahkemeler işletmenin zararını gözeterek iade talebini reddedebilir.
3. Kuaför ve Gelin Başı Randevuları
Kuaför hizmetleri için verilen kaporalar da hukuken geri alınabilir niteliktedir.
- Emsal Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, bir nişan bozulması davasında “gelin kaporası” adı altında verilen paranın iadesini onamıştır.
- Hizmet alınmadığı takdirde, işletmenin bu parayı tutması “Sebepsiz Zenginleşme” (TBK m.77) sayılır ve iadesi gerekir.
4. Araç ve Gayrimenkul Alım-Satımında Kapora (Önemli Ayrım)
Düğün sektöründen farklı olarak, araç ve ev alım satımında kaporanın durumu “şekil şartına” bağlıdır.
- Gayrimenkul: Noterde “Satış Vaadi Sözleşmesi” yapılmadan, emlakçıda veya aranızda adi yazılı kağıtla ev için kapora verdiyseniz, bu sözleşme geçersizdir. Sözleşme geçersiz olduğu için, cezai şart (kaporanın yanması) maddesi de geçersizdir. Yargıtay’ın yerleşmiş içtihadına göre; resmi şekilde yapılmayan gayrimenkul satışlarında kapora her durumda iade edilmelidir.
- Araç: Araç satışları da noter huzurunda yapılmalıdır. Noter satışı haricinde kendi aranızda yaptığınız sözleşmeyle verdiğiniz kapora, satıştan vazgeçseniz dahi iade edilmek zorundadır.
5. Kaporayı Geri Almak İçin İzlenecek Hukuki Yol
Hizmeti almadınız veya satışı gerçekleştiremediniz, ancak işletme kaporayı vermiyor. Ne yapmalısınız?
- İhtarname Çekin: Noter aracılığıyla sözleşmeden döndüğünüzü ve kaporanın iadesini istediğinizi bildirin. Bu, karşı tarafı temerrüde düşürür ve faiz işletir.
- İcra Takibi Başlatın: Para ödenmezse, İlamsız İcra Takibi başlatın. İşletmelerin çoğu bu aşamada ödeme yapmayı tercih eder.
- Arabulucu ve Tüketici Hakem Heyeti: Tüketici uyuşmazlıklarında belirli bir parasal sınıra kadar (her yıl güncellenir) Tüketici Hakem Heyetleri, üzerindeki miktarlar için Arabuluculuk ve Tüketici Mahkemeleri görevlidir.
- İtirazın İptali Davası: İşletme icra takibine itiraz ederse, dava açarak %20 icra inkar tazminatı ile birlikte paranızı geri alabilirsiniz.
Sonuç: Hakkınızı Arayın
“Kapora yandı” anlayışı, çoğu zaman hukuki dayanaktan yoksundur. Özellikle yazılı bir “cayma parası” anlaşması yoksa veya sözleşme şekil şartlarına (noter vb.) uymuyorsa, paranız sebepsiz zenginleşme hükümleri gereği size aittir.